Pojedynki szlacheckie XVII wieku — szermierka szablą

„Pojedynki szlacheckie XVII wieku” przenoszą widzów w złoty wiek wojskowości Rzeczypospolitej Obojga Narodów, wspólnego państwa Polaków i Litwinów – w czasy muszkieterów, husarii i jazdy. Każda broń, każdy ruch i każde cięcie odtworzone są na podstawie źródeł historycznych.

Uzbrojenie i zbroje to wierne rekonstrukcje z XVII wieku, a nie sceniczne atrapy. Dokładność jest tu ważniejsza od efektu: stroje, proporcje broni, a nawet postawa wojowników odpowiadają ówczesnej szkole wojennej.

Program dzieli się na cztery wyraźnie oddzielone części – od prezentacji broni po udział widzów. Przy krótszym okienku w programie imprezy jedną część można pominąć, przy dłuższym – rozbudować.

Pokaz prowadzi herold – narrator, który objaśnia zasady ówczesnej sztuki wojennej, podczas gdy wojownicy prezentują uzbrojenie i zbroje różnych formacji wojska Rzeczypospolitej Obojga Narodów: od ciężkozbrojnej husarii po zwinnych muszkieterów.

Każdy element zbroi i każdy rodzaj broni przedstawiamy w kontekście: kiedy i dlaczego go używano oraz jaką rolę odgrywał na polu bitwy. Widzowie z bliska zobaczą, jak naprawdę wyglądało uzbrojenie z XVII wieku i ile ważyło.

Formacje różniły się nie tylko uzbrojeniem, ale i taktyką: jedne stawiały na siłę i osłonę, inne – na szybkość i celność. Herold wyjaśnia, dlaczego wojownik walczył właśnie w taki sposób.

W kolejnej części wojownicy stają do pojedynków na szable, sztylety, rapiery i halabardy. Każdą broń przedstawiamy osobno: na czym polega jej przewaga i jak się nią walczy. Zestawienie różnych rodzajów oręża pokazuje, dlaczego żołnierz XVII wieku musiał władać kilkoma z nich.

Każda akcja jest komentowana, dzięki czemu pokaz szermierki zrozumieją również widzowie, którzy nie interesują się historią wojskowości. Lekki rapier przeciwko ciężkiej halabardzie – kontrast widać od razu.

Następnie program przechodzi do muszkietu. Herold objaśnia, ile wysiłku wymagało nabicie ówczesnej broni palnej, po czym rozlega się wystrzał i unosi się dym. Strzelamy z zachowaniem najsurowszych zasad bezpieczeństwa i bezpiecznej odległości od widzów.

W ostatniej części odważniejsi widzowie są zapraszani, by dołączyć do wojowników: spróbować swoich sił w szyku i poczuć, jak oddział działa jako całość.

Po pokazie wojownicy zostają z publicznością. Goście mogą wziąć broń i zbroje do rąk, wypytać wojowników o ich rzemiosło i zrobić sobie fotografie. To zaplanowana część programu, a nie grzecznościowa formalność.

Dla tych, którzy chcą bardziej uroczystego początku, wojownicy z halabardami witają gości w warcie honorowej przy wejściu. Program odbywa się zarówno w plenerze, jak i we wnętrzach; jeśli pomieszczenie nie nadaje się do wystrzału z muszkietu, prezentujemy go bez użycia prochu.

Pojedynki szlacheckie z XVII wieku dobrze łączą się ze średniowiecznymi walkami rycerskimi i turniejami czy historycznymi tańcami dworskimi – razem tworzą scenariusz uroczystości obejmujący kilka epok. „Viduramžiai LT” organizuje pokazy historyczne od 2004 roku.